Pedagogika czasu wolnego jest istotnym elementem pedagogiki wychowawczej. Głównym celem spędzania wolnego czasu w rodzinie, jest umiejętność dobrego pożytkowania dla dobra wspólnego. Moralne i kulturalne zagospodarowanie jakiejś określonej jednostki czasowej we współczesnym świecie to nie lada wyzwanie dla rodziców i dzieci[1].

            Pedagogika czasu wolnego, jest nauką zajmującą się tworzeniem wzorów postepowania zgodnie z potrzebami danej jednostki. Charakteryzuje się między innymi, badaniami nad jakością spędzania czasu wolnego w rodzinach. Wspólnota rodzinna, przygotowuje do odpowiedniego korzystania z wypoczynku w gronie najbliższych. Polega to nie tylko na przebywaniu ze sobą ale uczeniu się siebie nawzajem. Rodzice odpowiednio dysponujący swoim czasem, umieją działać w sposób celowy i zorganizowany. Biorąc pod uwagę potrzeby dzieci i konieczność rozwoju kulturalnego, najczęściej wybierają takie formy odpoczynku, które owocują w późniejszych latach, kształtując odpowiednie nawyki dysponowania czasem[2].

            Brak wypoczynku silnie oddziałuje na relacje w rodzinie, nasilona agresja, rozdrażnienie, nerwowość, brak cierpliwości. Psychofizyczność człowieka domaga się regeneracji sił dla prawidłowego rozwoju i odpowiedniej relacyjności z ludźmi. Każda rodzina na różny sposób stara się tworzyć odpowiedni model wartości i norm. To, co pozwala określić wartość człowieka, to również sposób, w jaki spędza czas wolny. W zależności od wykonywanej pracy zawodowej, wypoczynek będzie różnił się, dla zachowania równowagi organizmu. Rodzice wykonujący siedzącą pracę, znacznie częściej, w czasie wypoczynku będą decydować się na sportowe jej formy takie jak: bieganie, basen, spacer. Osoby natomiast pracujące fizycznie zawodowo, czas wolny będą poświęcać znacznie biernej formie wypoczynku, dla zregenerowania sił fizycznych[3].

            Wychowanie do odpoczynku jest tematem nieco złożonym, bowiem wiele rodzin dysponujących czasem wolnym, nie potrafi odpowiednio go wykorzystać. Rodzice o niskim poziomie wykształcenia bardzo często nie potrafią zapewnić swoim dzieciom, wartościowych form wypoczynku, uwzględniając wymiar kulturalno-rekreacyjny. Dla wielu rodzin bierność i znudzenie to najczęstsze określenia, kojarzone z wypoczynkiem. Dzieci, które nie czerpią odpowiednich wzorców zachowań od rodziców, nie przyswoją prawidłowych nawyków w rozwijaniu swojej osobowości. Jednym z przejawów nieprawidłowego korzystania z czasu wolnego zarówno dorosłych jak i młodzieży, jest wzrost różnego rodzaju zachowań dewiacyjnych. Pijaństwo, przestępczość, chuligaństwo, negatywnie wpływają na więzi rodzinne, wręcz prowadzą do dramatów, w których najczęstszymi ofiarami stają się dzieci. Nieprawidłowe korzystanie w wolnego czasu, wiąże się także z niewydolnością finansową rodziców. Wypoczynek w takich sytuacjach najczęściej ogranicza się do pozostawienia dzieci samych sobie. Odpowiednie zagospodarowanie czasu wolnego w rodzinach powinno mieć charakter twórczy. Niemniej niska pozycja społeczna rodzin, brak środków finansowych, lub niskie wykształcenie, znacznie uniemożliwiają realizowanie pożytecznego wczasowania[4].

            Dla wzmacniania więzów rodzinnych, podstawowym czynnikiem determinującym zarówno dzieci jak i rodziców winna być chęć przebywania ze sobą. Potrzeba bliskości i relacyjności jest potrzebą wynikającą z natury człowieka. Obiektywne poznawanie siebie, zawsze dokonuje się w obecności osób. Biorąc pod uwagę różnice pokoleniowe, relacje interpersonalne, oraz różnorodność zainteresowania, dla dobrego spędzenia czasu w rodzinie należy brać pod uwagę potrzeby każdego członka rodziny. Dorośli najczęściej podczas wyboru form wypoczynkowych, biorą pod uwagę walor zdrowotny. Turystyka, sport, wypoczynek. Dzieciom natomiast odpowiadają takie atrakcje, które zapewnią chwilowe zadowolenie, satysfakcję, wzbudzające podziw i ekscytacje. Różne potrzeby nie mogą jednak stać się przyczyną odrębnego wypoczywania. Szczególnym celem wypoczynku w rodzinie jest możliwość umiejętnego przebywania ze sobą, uczenia się siebie nawzajem, przy jednakowym rozwijaniu odrębnych talentów i umiejętności[5].

            Wychowanie do wczasów wymaga posiadania odpowiedniego przewodnika, tę rolę zajmują rodzice, potrafiący dobrze kierować zespołem. Wykazując się umiejętnościami przywódczymi, potrafią odpowiednio zorganizować i przeprowadzić wypoczynek, przy równorzędnym zachowaniu dyscypliny i odpowiedzialności za siebie nawzajem. Cechy takie jak: partnerstwo, zespołowość, powinny towarzyszyć podczas wspólnego cieszenia się czasem wolnym. Dla dobrego pożytkowania czasu wolnego, należy nieustannie krzewić potrzebę współdziałania w rodzinie. Współpraca i zasada pomocniczości rozwija nawyk czynienia czegoś na potrzeby dobra wspólnego[6].


[1] J. Pięta, Pedagogika czasu wolnego, Warszawa 2008, s. 11.

[2] S. Kawula, Pedagogika rodziny, Toruń 2000, s. 11.

[3] Tamże, s. 14.

[4] Tamże, s. 23.

[5] M. Walczak, Wychowanie do wolnego czasu, Zielona Góra 1994,  s. 100. 

[6] Tamże, s. 112.

Udostępnij